Akademisyenlerde İşe Yabancılaşmanın Sosyolojik Bir Değerlendirmesi

Özden Akıl; Fatih Arslan

TR EN

Akademisyenlerde İşe Yabancılaşmanın Sosyolojik Bir Değerlendirmesi

Öz

Yabancılaşma, kişinin belli bir şeyden kopması ve ona karşı ayrılık hali hissetmesiyle olur. Bu durumu kişi kendine, diğer insanlara hatta genel olarak dünyaya karşı hissedebilir. Yaptığı işe ve iş ortamına karşı yabancılaşmada da işe yabancılaşma durumu oluşur. İşe yabancılaşma; iş ortamında sınırlı etkileşim, eşitsiz ve adil olmayan tutumlar, başarı kaygısı yaşama, tekdüze görevler, iş üzerinde etki ve kontrolün kaybı, karar alma yetkisinin olmaması, açık olmayan ve benimsenmemiş görev kimliği, yapılan işin anlamsız bulunması, izole olarak çalışma, iş arkadaşları arasında sosyal bağların yokluğu, yetersiz ödüllendirmeler, düşük statü, emredici otorite ve yetkili kişilere ulaşamamak gibi durumlarda ortaya çıkmaktadır. İşe yabancılaşma, gerek küreselleşmenin ekonomik etkileri gerekse de artan kapitalist ve neoliberal politikalarla üniversitelerde de kendini göstermektedir. Üniversitelerin yıllar içinde değişen yapısı, akademik dünyayı da etkilemiş, bilimsel çalışmalarda ve bazı akademik personelin meslek hayatında farklılıklar meydana getirmiştir. Bu çalışmada üniversitelerde yaşanan sorunlara akademisyenler açısından bakılarak özellikle güvencesiz çalışan akademisyenlerin işe yabancılaşma sorunlarının nedenleri detaylandırılacaktır.

Anahtar Kelimeler

A Sociological Evaluation of Alienation at Work in Academics

Abstract

Alienation occurs when a person feels disconnected from something and feels a sense of separation from it. This can be felt towards oneself, other people, or even the world in general. Alienation from one's work and the work environment also leads to work alienation. Work alienation manifests in situations such as limited interaction in the work environment, unequal and unfair attitudes, anxiety about success, monotonous tasks, loss of influence and control over work, lack of decision-making authority, unclear and unaccepted job identity, perceived meaninglessness of work, working in isolation, lack of social connections among colleagues, inadequate rewards, low status, commanding authority, and lack of access to authorized individuals. Work alienation also manifests itself in universities due to both the economic effects of globalization and increasing capitalist and neoliberal policies. The changing structure of universities over the years has also impacted the academic world, creating differences in scientific research and the professional lives of some academic staff. This study will examine the problems experienced in universities from the perspective of academics and will detail the causes of work alienation, particularly among academics working in precarious positions.

Keywords

Kaynakça

Alparslan AM, Polatcı S, Yastıoğlu S. (2021). Covid-19 Pandemisinin ve Psikolojik Dayanıklılığın Akademisyenliğe Yabancılaşmaya Etkisi Üzerine Bir Araştırma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(1): 312-338. doi: https://doi.org/10.30798/makuiibf.805133
Archibald WP. (2009). Marx, Globalization and Alienation: Received and Underappreciated Wisdoms. Critical Sociology, 35(2): 151-174. doi: https://doi.org/10.1177/0896920508099190
Aydın E, Özeren E. (2019). Akademide İşe Yabancılaşma Olgusu: Araştırma Görevlileri Üzerine Nitel Bir Alan Çalışması. UİİİD-IJEAS, 2019(BOR): 159-178. doi: https://doi.org/10.18092/ulikidince.518296
Cummings TG, Manring SL. (1977). The Relationship between Worker Alienation and Work-Related Behavior. Journal of Vocational Behavior, 10(2): 167-179. doi: https://doi.org/10.1016/0001-8791(77)90053-7
Erikson K. (1986). On Work and Alienation. American Sociological Review, 51(1): 1-8. doi: https://doi.org/10.2307/2095474
Faucher, KX. (2014). Alienation and Precarious Contract Academic Staff in the Age of Neoliberalism. Confero, 2(1): 35-71. doi: https://doi.org/10.3384/confero.2001-4562.141007a
Fromm E. (1982). Sağlıklı Toplum. Payel Yayınevi.
Ghasemi F, Zarei M, Heidarimoghadam R, Hosseini SM. (2021). Exploring unprecedented problems of academicians during the COVID 19 pandemic and their relationships with fatigue and mental health. Gene Reports, 23(2021): 1-7. doi: https://doi.org/10.1016/j.genrep.2021.101098

Hall R. (2018a). On the Alienation of Academic Labour and the Possibilities for Mass Intellectuality. Triple-C, 16(1): 97-113. doi: https://doi.org/10.31269/triplec.v16i1.873
Hall R. (2018b). The Alienated Academic. Palgrave Macmillan. eBook ISBN: 978-3-319-94304-6
Harvie D. (2000). Alienation,Class and Enclosure in UK Universities. Capital & Class, 24(2): 103-132. doi: https://doi.org/10.1177/030981680007100105
Horowitz IL. (1966). On Alienation and the Social Order. Philosophy and Phenomenological Research, 27(2): 230-237. doi: https://doi.org/10.2307/2105361
Karahisar T, Ünlüer AO. (2022). A Research on Distance Education and Alienation in Academic Staff During the Covid-19 Pandemic. Turkish Online Journal of Distance Education-TOJDE, 23(3): 68-85. doi: https://doi.org/10.17718/tojde.1137201
Kocadaş A. (2020). Teknolojik Yeniliklerin İşe Yabancılaşma Üzerine Etkileri. Sosyolojik Düşün, 5(2): 80-92. doi: https://doi.org/10.37991/sosdus.826584
Kocayörük E, Şimşek ÖF. (2015). Parental Attachment and Adolescents‟ Perception of School Alienation: The Mediation Role of Self-Esteem and Adjustment. The Journal of Psychology, 0(0): 1-21. doi: 10.1080/00223980.2015.1060185
Kon IS. (1967). The Concept of Alienation in Modern Sociology. Social Research, 34(3): 507-528. doi: [suspicious link removed]
Kozhina AA, Vinokurov LV. (2020). Work Alienation During COVID-19: Main Factors and Conditions (An Example of University Professors). Psychology in Russia: State of the Art, 13(4): 106-118. doi: 10.11621/pir.2020.0407
Mandel E, Novack G. (1975). Marksist Yabancılaşma Kuramı. Yücel Yayınları.
Nair N, Vohra N. (2009). Developing a New Measure of Work Alienation. Journal of Workplace Rights, 14(3): 293-309. doi: 10.2190/WR.14.3.c
Pearlin LI. (1962). Alienation from Work: A Study of Nursing Personnel. American Sociological Review, 27(3): 314-326. doi: https://doi.org/10.2307/2089793
Rogozin DM, Solodovnikova OB, Ipatova AA. (2022). How University Teachers View the Digital Transformation of Higher Education. Educational Studies Moscow, (1): 271-300. doi: http://vo.hse.ru
Sarfraz H. (1997). Alienation: A Theoretical Overview. Pakistan Journal of Psychological Research, 12(1-2): 45-60. doi: https://pjpr.scione.com/cms/abstract.php?id=547
Seeman M. (1975). Alienation Studies. Annual Review of Sociology, 1(1975): 91-123. doi: https://doi.org/10.1146/annurev.so.01.080175.000515
Seybolt JW, Gruenfeld L. (1976). The Discriminant Validity of Work Alienation and Work Satisfaction Measures. J. occup. Psychol, 49(4): 193-202. doi: https://doi.org/10.1111/j.2044-8325.1976.tb00345.x
Shantz A, Alfes K, Truss C. (2014). Alienation from work: Marxist ideologies and twenty-first-century practice. The International Journal of Human Resource Management, 25(18): 2529-2550. doi: https://doi.org/10.1080/09585192.2012.667431
Shantz A, Alfes K, Bailey C, Soane E. (2015). Drivers and Outcomes of Work Alienation: Reviving a Concept. Journal of Management Inquiry, 24(4): 1-12. doi: https://doi.org/10.1177/1056492615573325
Shepard JM. (1972). Alienation as a Process: Work as a Case in Point. The Sociological Quarterly, 13(2): 161-173. doi: https://doi.org/10.1111/j.1533-8525.1972.tb00800.x
Yıldız EP. (2020). Opinions of academicians an digital literacy: A phenomenology study. Cypriot Journal of Educational Sciences, 15(3): 469-478. doi: -
Yuill C. (2011). Forgetting and remembering alienation theory. History of the Human Sciences, 24(2): 103-119. doi: https://doi.org/10.1177/0952695111400525
Wegner EL. (1975). The Concept of Alienation: A Critique and Some Suggestions for a Context Specific Approach. The Pacific Sociological Review, 18(2): 171-193. doi: https://doi.org/10.2307/1388631

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Araştırma, Bilim ve Teknoloji Politikası

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Özden Akıl ^*
0000-0002-6181-4484
Türkiye

Fatih Arslan
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

24 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

25 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

18 Eylül 2025

Kabul Tarihi

2 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 4 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA49UC46UU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Akıl, Ö., & Arslan, F. (2025). Akademisyenlerde İşe Yabancılaşmanın Sosyolojik Bir Değerlendirmesi. Uluslararası Güncel Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 29-35. https://izlik.org/JA49UC46UU