Dünya Çok Boyutlu Performans Değerlendirmesi

Yusuf Kahreman; Okan Dağ

TR EN

Dünya Çok Boyutlu Performans Değerlendirmesi

Öz

Ülkelerin ekonomik gelişmişlik düzeylerinde ve sürdürülebilir kalkınmalarında nasıl bir etki oluşturacağı ortaya konulmak amacıyla çok boyutlu performans değerlendirilmesi yapılması amaçlanmıştır. Çalışmada sürdürülebilir kalkınma alt boyutlarından ekonomi, yönteişim ve finans göstergeleri kullanılmıştır. Bu amaç kapsamında ele alınan kriterlerin tam olduğu 165 ülke ve 2008-2020 dönemi analize dâhil edilmiştir. Çalışmada LOPCOW, ENTROPİ, CRITIC, MEREC ve CRADIS yöntemleri kullanılmıştır. LOPCOW, ENTROPİ, CRITIC ve MEREC yöntemleri ile ele alınan kriterlerin önem düzeyleri belirlenirken, CRADIS yöntemi ile ele alınan 165 ülkenin sürdürülebilir kalkınma performansları ölçülmüştür. Çalışmanın sonucuna göre en iyi sürdürülebilir kalkınma performansı gösteren 5 ülke sırasıyla ABD, İsviçre, Almanya, Lüksemburg ve İngiltere olurken, en düşük performansı gösteren ülke Kongo Demokratik Cumhuriyeti olmuştur. Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ni takip eden ülkeler ise sırasıyla Libya, Angola, Belarus ve Cezayir olmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aras, G. ve Crowther, D. (2008). Governance and sustainability: An investigation into the relationship between corporate governance and corporate sustainability. Management Decision, 46(3): 433-448. https://doi.org/10.1108/00251740810863870
Aras, G., Tezcan, N. ve Furtuna, Ö. K. (2018a). Çok boyutlu kurumsal sürdürülebilirlik yaklaşımı ile Türk bankacılık sektörünün değerlemesi: Kamu-özel banka farklılaşması. Ege Akademik Bakış, 18(1), 47-61. https://doi.org/10.21121/eab.2018131895
Aras, G., Tezcan, N. ve Furtuna, Ö. K. (2018b). Multidimensional comprehensive corporate sustainability performance evaluation model: Evidence from an emerging market banking sector. Journal of Cleaner Production, 185, 600-60
Ateş, S. ve Usman, Ö. (2021). Gelişmekte Olan Ülkelerin Sürdürülebilir Kalkınma Performanslarının Gri İlişkisel Analiz Yöntemiyle Değerlendirilmesi. İktisadi İdari ve Sayısal Araştırmalar Dergisi, 6(15), 225-248.
Ayçin, E. ve Orçun, Ç. (2019). Mevduat Bankalarının Performanslarının Entropi ve MAIRCA Yöntemleri İle Değerlendirilmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(42), 175-194. Birleşmiş Milletler. (1992, 3-14 Haziran). Çevre ve Kalkınma Konferansı. https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/Agenda21.pdf
Candice, S. (2005). Measuring sustainable development. OECD statistics brief. https://www.oecd.org/sdd/35407580.pdf
Chen, C. (2020). A Novel Multi-Criteria Decision-Making Model for Building Material Supplier Selection Based on Entropy-AHP Weighted TOPSIS. Entropy, 22, 259-281.
Diakoulaki, D., Mavrotas, G., & Papayannakis, L. (1995). Determining objective weights in multiple criteria problems: The critic method. Computers & Operations Research, 22(7), 763-770.

Ecer, F. ve Ayçin, E. (2023). Novel Comprehensive MEREC Weighting-Based Score Aggregation Model for Measuring Innovation Performance: The Case of G7 Countries. Informatica, 34(1), 53-83.
Ecer, F. ve Pamucar, D. (2022). A Novel LOPCOW-DOBI Multi-Criteria Sustainability Performance Assessment Methodology: An Application in Developing Country Banking Sector. Omega, 112, 1-17.
Ecer, F. ve Zolfani, S. F. (2022). Evaluating Economic Freedom via a Multi-Criteria MEREC-DNMA Model-Based Composite System: Case of OPEC Countries. Technological and Economic Development of Economy, 28(4), 1158-1181.
Günay, F. ve Ecer, F. (2022). A Comparative Analysis of the Real Sector in Turkey from the Economic and Financial Perspectives with the CRITIC-MAIRCA Method. Ekonomi, Politika & Finans Araştırmaları Dergisi, 7(1), 186-219.
Gürsoy, S., vd. (2020). Koronavirüsün (Covid-19) Finansal Göstergeler Üzerine Etkileri. Ekonomi Maliye İşletme Dergisi, 3(1), 20-32.
Karami, A. & Johansson, R. (2014). Utilization of multi attribute decision making techniques to ıntegrate automatic and manual ranking of options. Journal of Information Science and Engineering, 30, 519-534.
Keleş, N. (2023). LOPCOW ve CRADIS Yöntemleriyle G7 Ülkelerinin ve Türkiye’nin Yaşanabilir Güç Merkezi Şehirlerinin Değerlendirilmesi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(3), 727-747.
Keshavarz-Ghorabaee, M., Amiri, M., Zavadskas, E. K., Turskis, Z., & Antucheviciene, J. (2021). Determination of objective weights using a new method based on the removal effects of criteria (MEREC). Symmetry, 13(4), 525.
Koca, E. ve Tunca, M. Z. (2019). G20 Ülkelerinin Ekonomik Performanslarının Gri İlişkisel Analiz Yöntemiyle Değerlendirilmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(28), 348-357.
Kumaran, S. (2022). Financial Performance Index of IPO Firms Using VIKOR-CRITIC Techniques. Finance Research Letters, 47, 1-13.
Li, X., Wang, K., Liu, L., Xin, J., Yang, H. & Gao, C. (2011). Application of the entropy weight and TOPSIS method in safety evaluation of coal mines”, Procedia Engineering, 26, 2085-2091.
Özarı, Ç. and Can, E. N. (2023). Financal Performance Evaluating and Ranking Approach for Banks in BIST Sustainability Index Using TOPSIS and K-Means Clustering Method. Acedemic Journal of Interdisciplinary Studies, 12(1), 34-50.
Puska, A., et. al. (2023). Extension of MEREC-CRADIS Methods with Double Normalization-Casestudy Selection of Electric Cars. Soft Computing, 27, 7097-7113.
Puska, A., et. Al. (2023). Selection of an Insurance Company in Agriculture throughHybrid Multi-Criteria Decision-Making. Entropy, 25, 959-977.
Puška, A., Stević, Ž., & Pamučar, D. (2021). Evaluation and selection of healthcare waste incinerators using extended sustainability criteria and multi-criteria analysis methods. Environment, Development and Sustainability, 24(9), 11195-11225.
Starcevic, V., et. al. (2022). A Novel Integrated PCA-DEA-IMF SWARA-CRADIS Model forEvaluating the Impact of FDI on the Sustainability of theEconomic System. Sustainability, 14, 13587-13616.
Taşcı, M. Z. (2023). MEREC ve CRADIS yöntemlerini içeren entegre bir ÇKKV modeli ile DASK özelinde bir uygulama. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 25(1), 35-53.
Tekin, B. (2020). Covid-19 Pandemisi Döneminde Ülkelerin Covid-19, Sağlık ve Finansal Göstergeler Bağlamında Sınıflandırılması: Hiyerarşik Kümeleme Analizi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(2), 336-349.
Ulutaş, A., et. Al. (2023). MCDM Model for Critical Selectıion of Buıldingand Insulation Materials for Optimising Energy Usageand Environmental Effect in Production Focus. Journal of Civil Engineering and Management, 29(7), 587-603.
Wang, C., et al. (2022). Measuring Road Transport Sustainability Using MCDM-Based Entropy Objective Weighting Method. Symmetry, 14, 1033-1051.
Wang, T.C. & Lee, H.D. (2009). Developing a fuzzy TOPSIS approach based on subjective weights and objective weights. Expert Systems with Applications, 36 (5), 8980-8985.
Zhang, H., Gu, C.L., Gu, L.W. & Zhang, Y. (2011). The evaluation of tourism destination competitiveness by TOPSIS & ınformation ENTROPY - A case in the Yangtze River Delta of China. Tourism Management, 32, 443-451.
Zhang, X., Wang, C., Li, E., ve Xu, C. (2014). "Assessment Model of Ecoenvironmental Vulnerability Based on Improved Entropy Weight Method". The Scientific World Journal, doi: 10.1155/2014/797814.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası İktisatta Bölgesel Gelişme ve Küreselleşme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yusuf Kahreman ^*
Türkiye

Okan Dağ
0000-0001-9756-722X
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

9 Temmuz 2024

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2024

Gönderilme Tarihi

27 Mayıs 2024

Kabul Tarihi

20 Haziran 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 3 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA86ED77EF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kahreman, Y., & Dağ, O. (2024). Dünya Çok Boyutlu Performans Değerlendirmesi. Uluslararası Güncel Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 1-16. https://izlik.org/JA86ED77EF

AMA

1.Kahreman Y, Dağ O. Dünya Çok Boyutlu Performans Değerlendirmesi. CUSOS. 2024;3(1):1-16. https://izlik.org/JA86ED77EF

Chicago

Kahreman, Yusuf, ve Okan Dağ. 2024. “Dünya Çok Boyutlu Performans Değerlendirmesi”. Uluslararası Güncel Sosyal Bilimler Dergisi 3 (1): 1-16. https://izlik.org/JA86ED77EF.

EndNote

Kahreman Y, Dağ O (01 Haziran 2024) Dünya Çok Boyutlu Performans Değerlendirmesi. Uluslararası Güncel Sosyal Bilimler Dergisi 3 1 1–16.

IEEE

[1]Y. Kahreman ve O. Dağ, “Dünya Çok Boyutlu Performans Değerlendirmesi”, CUSOS, c. 3, sy 1, ss. 1–16, Haz. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA86ED77EF

ISNAD

Kahreman, Yusuf - Dağ, Okan. “Dünya Çok Boyutlu Performans Değerlendirmesi”. Uluslararası Güncel Sosyal Bilimler Dergisi 3/1 (01 Haziran 2024): 1-16. https://izlik.org/JA86ED77EF.

JAMA

1.Kahreman Y, Dağ O. Dünya Çok Boyutlu Performans Değerlendirmesi. CUSOS. 2024;3:1–16.

MLA

Kahreman, Yusuf, ve Okan Dağ. “Dünya Çok Boyutlu Performans Değerlendirmesi”. Uluslararası Güncel Sosyal Bilimler Dergisi, c. 3, sy 1, Haziran 2024, ss. 1-16, https://izlik.org/JA86ED77EF.

Vancouver

1.Yusuf Kahreman, Okan Dağ. Dünya Çok Boyutlu Performans Değerlendirmesi. CUSOS [Internet]. 01 Haziran 2024;3(1):1-16. Erişim adresi: https://izlik.org/JA86ED77EF

Dünya Çok Boyutlu Performans Değerlendirmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

World Multidimensional Performance Assessment

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster