İstatistiksel Süreç Kontrol Grafiklerinin Bibliyometrik Analizi

Kontrol grafikleri, istatistiksel süreç kontrolünün temel araçlarından biri olarak süreç performansının zaman içerisindeki değişimini izlemek ve süreçte meydana gelen rastlantısal ve atanabilir varyasyonları ayırt etmek amacıyla kullanılan grafiksel yöntemlerdir. Bu yöntem modern üretim ve hizmet sistemlerinde kalite güvencesinin sağlanması, süreç iyileştirme faaliyetlerinin yönlendirilmesi ve karar verme mekanizmalarının desteklenmesi açısından kritik bir analitik araç olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmada, istatistiksel süreç kontrolü (İSK) kapsamında kontrol grafikleri üzerine yazılmış araştırmaların bibliyometrik analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın veri seti, Web of Science veri tabanında yer alan araştırma kayıtlarından elde edilmiştir. Analiz sonuçları, bu alandaki akademik üretimin 1990’lı yılların sonlarından itibaren ortaya çıktığını ve özellikle 2000 sonrası dönemde belirgin bir artış eğilimi gösterdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, yöntemsel açıdan klasik Shewhart kontrol grafikleri ile başlayan çalışmaların zaman içerisinde çok değişkenli kontrol grafikleri gibi ileri tekniklere yöneldiği belirlenmiştir.

Control charts are graphical methods used as one of the fundamental tools of statistical process control to monitor process performance over time and to distinguish between random and assignable sources of variation occurring within a process. This method is regarded as a critical analytical tool in modern manufacturing and service systems for ensuring quality assurance, guiding process improvement activities, and supporting decision-making mechanisms. In this study, a bibliometric analysis of research conducted on control charts within the scope of statistical process control (SPC) was carried out. The dataset of the research was obtained from records available in the Web of Science database. The results of the analysis reveal that academic production in this field began to emerge in the late 1990s and showed a significant increasing trend, particularly after 2000. Furthermore, it was determined that, from a methodological perspective, studies initially based on classical Shewhart control charts have gradually shifted toward more advanced techniques such as multivariate control charts over time.