Türkiye’de Faaliyet Gösteren Katılım Bankalarının Finansal Performansının CRITIC Temelli COPRAS Yöntemiyle Değerlendirilmesi

Osman Yavuz Akbulut

Türkiye’de Faaliyet Gösteren Katılım Bankalarının Finansal Performansının CRITIC Temelli COPRAS Yöntemiyle Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışma, Türkiye'de aktif olarak faaliyet gösteren 6 katılım bankasının 2019-2022 dönemi finansal performansının CRITIC ve COPRAS yaklaşımları kullanılarak analiz edilmesini amaçlamaktadır. CRITIC yaklaşımı seçilen değerlendirme ölçütlerinin ağırlık katsayılarının hesaplanmasında kullanılırken, COPRAS yaklaşımı ise bankaların finansal açıdan başarı sıralamalarının elde edilmesinde kullanılmıştır. CRITIC yaklaşımından elde edilen bulgulara göre 2019 yılı hariç analiz kapsamına alınan tüm dönemlerde katılım bankaların finansal performansı üzerinde etkisi en fazla olan değerlendirme ölçütü Toplam Krediler/Toplam Aktiflerdir. Bununla beraber katılım bankaların performansı üzerinde etkisi en az olan değerlendirme ölçütünün ise yıllara göre değişkenlik gösterdiği tespit edilmiştir. Daha açık bir ifade ile 2019 ve 2020 yıllarında katılım bankalarının performansı üzerinde etkisi en az olan değerlendirme ölçütü Brüt Çalışma Sermayesi/ Toplam Aktifler olurken, 2021 ve 2022 yıllarında ise Net Dönem Karı (Zararı) / Toplam Aktiflerdir. COPRAS yaklaşımından elde edilen bulgulara göre ise analiz dönemi olarak inceleme kapsamına alınan dönemlerde bankaların başarı sıralamalarının değişkenlik gösterdiği tespit edilmiştir. Diğer bir ifade ile 2019, 2020 ve 2021 yıllarında finansal açıdan en başarılı olan katılım bankası Türkiye finans Katılım Bankası A. Ş. olurken, bu durum 2022 yılında Kuveyt Türk Katılım Bankası A. Ş. olarak sonuçlanmıştır. Aynı şekilde finansal başarı açısından en düşük performansı gösteren banka 2019 ve 2022 yıllarında Albaraka Türk Katılım Bankası A. Ş. olurken, 2020 ve 2021 yıllarında ise Emlak katılım Bankası A. Ş. olmuştur.

Anahtar Kelimeler

References

Aktaş, M., & Avcı, T. 2017. Performance Comparison of The Participating Banking on A Country Basis. International Journal of Social Science Research, 6(2), 66-82.
Arslan, E. C. 2017, Katılım Bankacılığı ve Türkiye Ekonomisine Katkıları. İstanbul: İstanbul Ticaret Üniversitesi Dış Ticaret Enstitüsü Working Paper Series.
Atan, M. ve Yılmaz, E. 2020. Karar Verme ve Karar Teorisi. (Içinde) Örnek Uygulamalarla Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri, Eds. Atan, Murat & Altan, Şenol., Gazi Kitabevi, Ankara, 3-17
Atar, A. 2017. Başlangıcından Günümüze Dünyada ve Türkiye’de İslami Bankacılığın Genel Durumu, Journal of History Culture and Art Research, 6(4), 1029-1062.
Ayçin, E., & Çakın, E. 2019. KOBİ'lerin Finansal Performansının MACBETH-COPRAS Bütünleşik Yaklaşımıyla Değerlendirilmesi. Journal of Yasar University, 14(55), 251-265.
Batir, T. E., Volkman, D. A. ve Güngor, B. 2017. Determinants of Bank Efficiency in Turkey: Participation Banks Versus Conventional Banks, Borsa Istanbul Review, 17(2), 86-96.
Bayrakdaroğlu, A., & Yalçın, N. 2013. A Fuzzy Multi-Criteria Evaluation Of The Operational Risk Factors For The State-Owned And Privately-Owned Commercial Banks İn Turkey, Human and Ecological Risk Assessment: An International Journal, 19(2), 443-461.
Bayram, E. 2021. Türkiye’deki Katılım Bankalarının CRITIC Temelli EDAS Yöntemiyle Performans Değerlendirmesi. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 13(24), 55-72.

Bucevska, V., & Hadzi Misheva, B. 2017. The Determinants of Profitability in The Banking İndustry: Empirical Research on Selected Balkan Countries. Eastern European Economics, 55(2), 146-167.
Demireli, E. 2010. TOPSIS Çok Kriterli Karar Verme Sistemi: Türkiye’deki Kamu Bankaları Üzerine Bir Uygulama. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 5(1), 101-112.
Dıetrıch, A. and Wanzenrıed, G. 2014. The Determinants of Commercial Banking Profitability in Low-, Middle-And High-Income Countries, The Quarterly Review of Economics and Finance, Cilt:54, Sayı:3, 337-354.
Diakoulaki, D., Mavrotas, G., & Papayannakis, L. 1995. Determining Objective Weights in Multiple Criteria Problems: The CRITIC method. Computers & Operations Research, 22(7), 763-770.
Ece, N. 2011. Dünya’da ve Türk Bankacılık Sektöründe İslam Bankalarının Gelişimi, Akademik Bakış Dergisi, Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler E-Dergisi, 25, 1-17.
Erol, E. D. ve Güneş, İ. 2016. Katılım Bankacılığı (Ed. N. Oğuzhan Altay, C. Coşkun Küçüközmen, Mert Ural, Erhan Demireli), Bankacılığın El Kitabı, Ankara: Bankacılık Akademisi Yayınları.
Esmer, Y. ve Bağcı, H. 2016, Katılım Bankalarında Finansal Performans Analizi: Türkiye Örneği, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 17-30.
Gao, R., Nam, H. O., Ko, W. I. and Jang, H. 2017. National Options for A Sustainable Nuclear Energy System: MCDM Evaluation Using An İmproved İntegrated Weighting Approach. Energies, 10(12), 1-24.
Gezen, A. 2019. Türkiye’de Faaliyet Gösteren Katılım Bankalarının Entropi ve WASPAS Yöntemleri ile Performans Analizi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (84), 213-232.
Gözkonan, Ü. H., & Küçükbay, F. 2019. Katılım Bankaları ile Geleneksel Bankaların ÇKKV Yöntemleri ile Performans Değerlendirilmesi: TOPSIS ve Gri İlişkisel Analiz Yöntemleri ile Karşılaştırmalı Analiz. International Journal Of Economic & Administrative Studies, (25), 71-94.
Gümrah A. 2016. Measuring the Performance of Participation Banks by TOPSIS Method: Turkey and Malaysia Cases, International Journal of Business and Management Studies, 5(1), 211- 218.
Gündoğdu, A. 2018. Türkiye’de Katılım Bankalarının Finansal Performansının Gri İlişki Analizi ile Ölçülmesi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 17. UİK Özel Sayısı, 201-214.
Güneysu, Y., Er, B. ve Ar, İ.M. 2015. Türkiye’deki Ticari Bankaların Performanslarının AHS ve GIA Yöntemleri ile İncelenmesi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt:9, 71-93.
Hasanov, F. J., Bayramli, N., & Al-Musehel, N. 2018. Bank-Specific and Macroeconomic Determinants of Bank Profitability: Evidence From An Oil-Dependent Economy. International Journal of Financial Studies, 6(3), 78.
Kapucu, H. ve Şiriner, İ. 2007. Kriz Sonrası Yabancı Sermaye Akımlarının Türk Bankacılık Sektöründeki Sermaye Yoğunlaşması Üzerine Etkisi (2000-2007). Marmara Üniversitesi Bankacılık ve Sigortacılık Yüksekokulu Uluslararası Finans Sempozyumu, İstanbul, 163-182.
Kazan, H., & Ozdemir, O. 2014. Financial Performance Assessment of Large Scale Conglomerates via TOPSIS and CRITIC Methods. International Journal of Management and Sustainability, 3(4), 203-224.
Kiracı, K. & Bakır, M. 2019. CRITIC Temelli EDAS Yöntemi ile Havayolu İşletmelerinde Performans Ölçümü Uygulaması. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (35), 157-174.
Küçükbay, F. ve Gözkonan, Ü. H. 2019. Katılım Bankaları ile Geleneksel Bankaların ÇKKV Yöntemleri ile Performansının Değerlendirilmesi: TOPSIS ve GRİ ilişkisel Analiz Yöntemleri İle Karşılaştırmalı Analiz. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (25), 71-94.
Mulliner, E., Smallbone, K., & Maliene, V. 2013. An Assessment of Sustainable Housing Affordability Using A Multiple Criteria Decision Making Method. Omega, 41(2), 270-279.
Nakiboğlu, A. ve Levent, M. 2018. İslami Finans ve Katilim Bankacılığı: Türkiye ve Dünyadaki Uygulamaları, Turkish Studies, 13(7), 175-186.
Özer, K. ve Saygın, O. 2022. Katılım Bankacılığının Finansal Performans Analizi: Türkiye Uygulaması. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 7(1), 257-273.
Özulucan, A. ve Deran, A. 2009. Katılım Bankacılığı ile Geleneksel Bankaların Bankacılık Hizmetleri ve Muhasebe Uygulamaları Açısından Karşılaştırılması, Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(11), 85-108.
Parlakkaya, R. ve Çürük, S. A. 2011. Finansal Rasyoların Katılım Bankaları ve Geleneksel Bankalar Arasında Bir Tasnif Aracı Olarak Kullanımı: Türkiye Örneği’’, Ege Akademik Bakış, 11(3), 397-405.
Pehlivan, E., & Akpınar, Ö. 2022. Türk Sigorta Sektöründe Faaliyet Gösteren Hayat Dışı Sigorta Şirketlerinin Performans Değerlendirmesine Yönelik Ampirik Bir Uygulama. Öneri Dergisi, 17(58), 516-548.
Pehlivan, P. 2016. Türkiye’de Katılım Bankacılığı ve Bankacılık Sektöründeki Önemi, Selçuk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 16(31), 296-324.
Podvezko, V. 2011. The Comparative Analysis of MCDA Methods SAW and COPRAS. Engineering Economics, 22(2), 134-146.
Sarıçalı, G. & Kundakcı, N. 2019. Bütünleşik KEMIRA-M ve COPRAS Yöntemi ile Mermer İşletmesi İçin Katrak Makinesi Seçimi. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(20), 1028-1061.
Seçme, N. Y., Bayrakdaroğlu, A., & Kahraman, C. 2009. Fuzzy performance evaluation in Turkish banking sector using analytic hierarchy process and TOPSIS, Expert Systems with Applications, 36(9), 11699-11709.
Sukmana, R., Ajija, S. R., Salama, S. C. U., & Hudaifah, A. 2020. Financial Performance of Rural Banks in Indonesia: A Two-Stage DEA Approach. Heliyon, 6(7), e04390.
Şenol, Z. ve Ulutaş, A. 2018. Muhasebe temelli performans ölçümleri ile piyasa temelli performans ölçümlerinin CRITIC ve ARAS yöntemleriyle değerlendirilmesi. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 55(641), 83-102.
Tetik, N. ve Şahin, A. 2020. Katılım Bankalarının Finansal Performans Analizi, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 34(2), 293-314.
Türkiye Bankalar Birliği [TBB]. (2021). Bankalarımız Kitabı 2021. Erişim Adresi: https://www.tbb.org.tr/Content/Upload/Dokuman/8850/Bankalarimiz_2021.pdf. (13.05.2023).
Türkiye Katılım Bankaları Birliği [TKBB]. (2021). Bankalarımız Kitabı 2021. Erişim Adresi:https://tkbb.org.tr/uploads/pages/1652709610_a1611fc13f26cc179da6.pdf. (13.05.2023).
Ural, M., Demireli, E. ve Çalık, S. G. 2018. Kamu Bankalarında Performans Analizi: ENTROPI ve WASPAS Yöntemleri ile Bir Uygulama. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (31), 129-141.
Wanke, P., Azad, Md. A. K., Barros, C. P. and Hassan, M. K. 2016. Predicting Efficiency in Islamic Banks: An İntegrated Multicriteria Decision Making (MCDM) Approach. Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 45, 126-141.
Yayar, R., Ve Baykara, H. V. 2012. TOPSIS Yöntemi ile Katilim Bankalarinin Etkinligi ve Verimliligi Üzerine Bir Uygulama. Business and Economics Research Journal, 3(4), 21-42.
Yetiz, F. 2021. TOPSIS Yöntemi ile Türk Katılım Bankalarının Performans Analizi ve Bankacılıkta Risk Yönetim Politikalarının Önemi. Journal of Empirical Economics and Social Sciences, 3(1), 121-138.
Yıldız, N. 2023. Türkiye’de Faaliyet Gösteren Katılım Bankalarının Performans Analizi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(1), 36-49.
Yurttadur, M., & Taşcı, M. Z. 2022. Katılım Bankalarının PIV Yöntemiyle Finansal Performans Analizi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(4), 816-827.
Yüksel, S., Mukhtarov, S., Mammadov, E., & Özsarı, M. 2018. Determinants of Profitability in The Banking Sector: An Analysis of Post-Soviet Countries. Economies, 6(3), 41.
Zavadskas, E. K., & Kaklauskas, A. 1996. Multiple Criteria Evaluation of Buildings(Pastatu sistemotechninis ivertinimas). Vilnius: Technika, 280 p. (in Lithuanian).

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Finance , Business Administration

Journal Section

Research Article

Authors

Osman Yavuz Akbulut ^*
0000-0001-9225-1728
Türkiye

Early Pub Date

July 28, 2023

Publication Date

July 3, 2023

Submission Date

May 24, 2023

Acceptance Date

July 3, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 2 Number: 1

IZ

https://izlik.org/JA75NN46CN

Cite

RIS / Bibtex

APA

Akbulut, O. Y. (2023). Türkiye’de Faaliyet Gösteren Katılım Bankalarının Finansal Performansının CRITIC Temelli COPRAS Yöntemiyle Değerlendirilmesi. Uluslararası Güncel Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 15-24. https://izlik.org/JA75NN46CN